Nhằm nâng cao nhận thức xã hội đối với vai trò của các doanh nghiệp xã hội trong việc giải quyết các mục tiêu xã hội, sáng ngày 16/5, tại Hà Nội, Hội đồng Anh cùng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) và Trung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng (CSIP) đồng tổ chức hội thảo công bố báo cáo nghiên cứu “Doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam- Khái niệm, bối cảnh và chính sách”.

 
Tham dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông, Giám đốc Hội đồng Anh Robin Rickard và hơn 130 các đại biểu bao gồm các chuyên gia hàng đầu như TS Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội, bà Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)…cùng đại diện của các cơ quan bộ, ngành, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp xã hội (DNXH).
 

DNXH là một xu thế mới xuất hiện ở Việt Nam và đã có những phát triển mạnh mẽ trong vài năm trở lại đây không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước trên thế giới. Hiện nay, ở nước ta có gần 200 tổ chức được xem có đầy đủ các đặc điểm của DNXH, bên cạnh đó, có hàng chục ngàn tổ chức và doanh nghiệp có những đặc điểm của DNXH.

Báo cáo được trình bày tại hội thảo đã nêu bật được tiềm năng, vai trò quan trọng của mô hình DNXH trong việc giải quyết các vấn đề xã hội một cách bền vững, góp phần đạt được sự phát triển kinh tế ổn định trong một nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ như Việt Nam.

Theo Báo cáo, hiện nay có khoảng hơn 165.000 đơn vị hoạt động liên quan đến lĩnh vực xã hội, từ thiện, phi lợi nhuận. Cũng theo khảo sát của báo cáo, các DNXH đóng góp rất to lớn đối với xã hội. Bình quân một DNXH có số vốn đăng ký ban đầu chỉ khoảng 1,2 tỷ đồng nhưng đã tạo ra việc làm cho khoảng 51 lao động, trong đó có 18 lao động có hoàn cảnh đặc biệt, lợi nhuận thu về khoảng 400 triệu đồng và cải thiện cuộc sống cho 2.262 đối tượng, bên cạnh đó còn tạo ra nhiều các giá trị xã hội và môi trường khác.

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Đặng Huy Đông đã đánh giá cao những nỗ lực của nhóm nghiên cứu về "Doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam”. Ông cho biết công cuộc cải cách, mở cửa nền kinh tế trong hơn 25 năm qua tại Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều mặt. Tuy vậy, Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong phục hồi kinh tế, tái cơ cấu nền kinh tế, duy trì mức tăng trưởng bền vững và hàng loạt vấn đề xã hội, môi trường ngày càng nhiều và phức tạp hơn.

Để giải quyết các vấn đề trên, bên cạnh các nguồn lực và nỗ lực của Chính phủ, các cấp chính quyền địa phương, Chính phủ Việt Nam ngày càng chú trọng hơn đến việc phát huy sáng kiến, nguồn lực, sự tham gia của tư nhân và cộng đồng. Một trong những phương thức, sáng kiến mới đó là "doanh nghiệp xã hội."

Các doanh nghiệp xã hội đó đang hoạt động khá hiệu quả, bước đầu góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường như: đào tạo kỹ năng nghề cho con em gia đình nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật..., tạo cho họ việc làm ổn định, có thu nhập tương đối cao trong điều kiện chung của xã hội,

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng khẳng định DNHX mang lại nhiều lợi ích cho xã hội như phục vụ cộng đồng, đặc biệt phục vụ tầng lớp đáy của xã hội, những nhóm yếu thế trong xã hội. DNXH là những doanh nghiệp bổ trợ cho Nhà nước, doanh nghiệp nói chung trong sự phát triển kinh tế của đất nước. DNXH cũng tạo ra sự phát triển công bằng hơn giữa 3 trụ cột là Nhà nước, thị trường và xã hội. Ngoài ra, DNXH còn phát triển và khuyến khích các sáng kiến xã hội cũng như đóng góp lớn vào việc nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng, xã hội trong các vấn đề xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại cho sự phát triển xã hội, báo cáo cũng chỉ ra rằng các DNXH hiện cũng đang gặp rất nhiều khó khăn. như: thiếu sự công nhận chính thức của xã hội và Nhà nước, nhận thức về DNXH còn hạn chế,  thiếu vốn và yếu kém trong khả năng tiếp cận các nguồn tài chính, yếu về năng lực quản lý điều hành và sự thiếu hụt những dịch vụ hỗ trợ và nâng cao năng lực phù hợp cho DNXH...

Theo bà Phạm Chi Lan, bên cạnh những cơ hội như: nhu cầu xã hội cao, chủ trương của Nhà nước đã có nhưng chưa thực hiện được, cơ chế thị trường hiện nay đòi hỏi và tạo cơ sở phát triển cho DNXH cũng như thực tiễn phát triển của mô hình này ở các nước có thể giúp Việt Nam học học và rút kinh nghiệm…; mô hình DNXH ở Việt Nam còn có nhiều thách thức lớn như: thể chế chính sách chưa có, môi trường xã hội còn nhiều định kiến và những hạn chế từ bản than DNXH (về thị trường, sản phẩm cũng như nguồn lực)…

Từ thực tiễn phát triển cũng như những khó khăn gặp phải, báo cáo cũng đã phân tích và đưa ra những gợi mở về xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển DNXH ở Việt Nam như cần ban hành một Nghị định về DNXH; công nhận chính thức bằng việc xác định khái niệm và các tiêu chí của DNXH; đưa ra các chính sách khuyến khích, ưu đãi, hỗ trợ DNXH…Đồng thời, báo cáo cũng  khuyến nghị đưa ra các giải pháp khuyến khích hỗ trợ sự phát triển các DNXH tại Việt Nam như: đẩy mạnh công tác truyền thông; hỗ trợ tài chính trực tiếp cho các DNXH (hỗ trợ các khoản tài trợ không hoàn lại hoặc cho vay với lãi suất thấp, hỗ trợ 50% lương, tiền thuê nhà, sinh hoạt phí…);thành lập Quỹ phát triển DNXH; miễn giảm thuế trong một số lĩnh vực Nhà nước cần khuyến khích; hỗ trợ nâng cao năng lực….

Theo đó, trong các giải pháp khuyến khích đối với doanh nghiệp xã hội, Nhà nước chú trọng vào những hiệu quả, tác động xã hội mà doanh nghiệp xã hội mang lại. Doanh nghiệp xã hội bắt buộc phải có mục tiêu xã hội. Đây là điểm then chốt để phân biệt doanh nghiệp xã hội với các tổ chức khác...

Nguyễn Hiền

Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article