Sáng 10/12, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM)- Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất 4 nhóm mô hình về chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước (DNNN). 

Sáng 10/12, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM)- Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất 4 nhóm mô hình về chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước (DNNN). 

Đây là một trong những hoạt động chính của loạt đề án về cải cách DNNN do CIEM phối hợp với Chương trình hỗ trợ kỹ thuật hậu gia nhập WTO (B- WTO) thực hiện.

Đề xuất 4 mô hình quản lý

Thay mặt nhóm nghiên cứu, TS. Bùi Văn Dũng, Trưởng Ban cải cách và phát triển Doanh nghiệp (CIEM) đã đưa ra 4 mô hình về chủ sở hữu đối với DNNN.

Mô hình thứ nhất là việc quản lý, giám sát toàn diện và hiệu quả DNNN sẽ được tập trung về một cơ quan chuyên trách thực hiện quyền và nghĩa vụ chủ sở hữu Nhà nước.

Cụ thể, hình thức thành lập có thể là một Ủy ban, trực thuộc Chính phủ với tên tạm gọi là Ủy ban Quản lý giám sát DNNN. Đây không phải là cơ quan hành chính Nhà nước, không thực hiện chức năng quản lý như các bộ ngành, UBND tỉnh, thành phố.

Mô hình này cần thực hiện theo 2 bước. Bước 1: thành lập Ủy ban. Trường hợp chưa sửa đổi, bổ sung các Luật hiện hành liên quan, thì Chính phủ có thể đề nghị Quốc hội ra Nghị quyết thành lập. Riêng tại Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, do số lượng DNNN lớn nên cần thành lập mới Ban quản lý, giám sát DNNN thuộc UBND thành phố.

Bước 2: tiến hành chuyển giao quyền chủ sở hữu Nhà nước tại các DNNN về Ủy ban hoặc về Tổng công ty Đầu tư và vốn kinh doanh nhà nước (SCIC) nhưng theo lộ trình.

Chủ tịch Ủy ban sẽ do Thủ tướng hoặc một Phó Thủ tướng kiêm nhiệm. Phó Chủ tịch Ủy ban làm việc chuyên trách sẽ có chức danh tương đương Bộ trưởng. Đoàn chủ tịch của Ủy ban sẽ có một số thành viên chuyên trách và một số thành viên kiêm nhiệm như lãnh đạo đại diện các bộ liên quan tham gia. Ủy ban cũng sẽ có bộ máy chuyên môn, nghiệp vụ theo các lĩnh vực như nhân sự và tiền lương, tài chính kế toán, tái cấu trúc, đào tạo, thống kê, pháp chế... để quản lý toàn diện hoạt động DNNN.

Theo mô hình này, nhóm nghiên cứu đề nghị cần thành lập Hội đồng tư vấn gồm các chuyên gia độc lập, các nhà khoa học am hiểu sâu, rộng về lĩnh vực hoạt động của DNNN để hỗ trợ cho Ủy ban.

Cùng với mô hình trên, 3 mô hình khác cũng được đề xuất để thực hiện chức năng chủ sở hữu Nhà nước.

Mô hình thứ 2 có bước đi gần giống mô hình thứ nhất, nhưng ở cấp trung ương, cơ quan chuyên trách thực hiện quyền và nghĩa vụ chủ sở hữu Nhà nước sẽ không thuộc cấp Chính phủ mà chỉ ở cấp Bộ. Các bộ sẽ thành lập mới một cục hoặc một vụ thực hiện trách nhiệm này.

Mô hình thứ 3 là Chính phủ thống nhất thực hiện quyền và nghĩa vụ chủ sở hữu Nhà nước thông qua SCIC nhưng khác mô hình 1 là ở cấp trung ương, việc quản lý giám sát DNNN giao cho SCIC thực hiện.

Mô hình thứ 4 là Chính phủ cần phân công, phân cấp cho Thủ tướng, bộ, UBND tỉnh thực hiện quyền và nghĩa vụ chủ sở hữu tại từng loại DNNN.

Đâu là mô hình tối ưu?

Thừa nhận rằng, mô hình nào cũng có ưu và nhược điểm, nhưng ông Dũng cho rằng, mô hình thứ 1 có nhiều ưu điểm hơn cả, mang tính tập trung cao, tách bạch được chức năng chủ sở hữu Nhà nước và chức năng quản lý Nhà nước. Tuy nhiên, mô hình này có có nhược điểm là sẽ phát sinh thêm một bộ máy, biên chế Nhà nước, kéo theo các vấn đề nhân sự và có thể vấp phải sự phản đối do lợi ích nhóm.

Đánh giá mô hình 1 là mô hình khá toàn diện, đột phá và có nhiều ưu điểm, song, bà Lan cho rằng, để đảm bảo thực hiện theo mô hình mới, về pháp lý, cần có luật về quản lý, giám sát hoạt động của DNNN.

Do các quy định quản lý DNNN hiện nay nằm rải rác ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật, lại vừa thiếu, không đồng bộ, kém khả thi, nên Việt Nam cần nghiên cứu xây dựng Luật Giám sát hoạt động của DNNN.

“Khi có luật thì mới đảm bảo cơ sở pháp lý cao nhất cho Ủy ban và các tổ chức được hình thành. Những tổ chức này nên chịu sự giám sát trực tiếp của Quốc hội”, bà Lan cho hay.

Bên cạnh đó việc lựa chọn mô hình quản lý, để tách bạch chức năng chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý nhà nước, theo bà Lan cần xác định rõ chủ sở hữu nhà nước có ba chức năng cơ bản gồm: (1) Là một nhà đầu tư doanh nghiệp, thực hiện các quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư. (2) Hướng dẫn và thúc đẩy thực hiện tái cơ cấu DNNN để ngày càng hiệu quả hơn. (3) Giám sát để đảm bảo việc sử dụng một cách hiệu quả, bảo toàn và phát triển tài sản nhà nước tại DNNN.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Trần Đình Thiên cho biết thêm: “Thực tiễn Việt Nam cho thấy, rất nhiều mô hình hay, nhưng áp dụng tại Việt Nam lại không hiệu quả. Do đó, cần phải có những nghiên cứu kỹ lưỡng phương pháp, biện pháp, các bước tiến hành, phát triển phù hợp với điều kiện của Việt Nam”.

Dự kiến, Viện CIEM và B-WTO sẽ trình Thủ tướng đề án "Đổi mới mô hình tổ chức thực hiện chứcnăng đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với DNNN và phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp" trong năm 2013.

(Nguồn: http://en.infotv.vn/doanh-nghiep/tin-tuc/74760-quan-ly-dnnn-mo-hinh-nao-phu-hop ).

Phong Lam ST

 

Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article