Mới đây, liên Bộ: Công Thương – Tài chính đã chính thức báo cáo Thủ tướng và được Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý đề xuất của các Bộ Công Thương - Tài chính cho phép giảm thuế xuất khẩu than từ 20% xuống 10% nhằm tháo gỡ khó khăn ngành than ( Công văn số 7340/VPCP-KTTH  ngày 18/9/2012 của Văn phòng Chính phủ).

Cũng như nhiều ngành kinh tế khác, ngành than hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam (TKV) cho biết, hiện nay toàn ngành đang phải đối mặt với lượng than tồn tăng cao. Tính đến hết tháng 8, tồn kho khoảng 6,9 triệu tấn, trong đó than tiêu chuẩn Việt Nam gần 5,2 triệu tấn. Xuất khẩu than cũng giảm mạnh, ước đạt 8,7 triệu tấn, bằng 76,2% so với cùng kỳ.

TKV đã phải giảm sản lượng năm 2012 xuống còn 39 triệu tấn than với chủ trương tiêu thụ là mức kế hoạch tối thiểu, bằng 85% kế hoạch năm 2012 đã được Thủ tướng phê duyệt trong kế hoạch 5 năm 2011 -  2015 và bằng 87% thực hiện năm 2011.

Than tiêu thụ trong nước giảm mạnh là do tăng trưởng kinh tế chậm; các hoạt động sản xuất kinh tế đang bị ảnh hưởng. Một số lĩnh vực tiêu thụ than lớn như: nhiệt điện, xi-măng, phân bón, giấy, hóa chất, vật liệu xây dựng… đều giảm lượng tiêu thụ so với hợp đồng đã ký kết từ đầu năm và giảm so với năm trước.

Bên cạnh đó, do khủng hoảng kinh tế toàn cầu, giá bán than thế giới giảm mạnh. Với mức thuế xuất khẩu 20% như hiện nay, sau khi trừ thuế xuất khẩu thì ngành than không cân đối được chi phí. Vì vậy, phương án tối ưu nhất là phải giảm xuất khẩu. Cũng do giảm xuất khẩu, sản phẩm than của TKV đang đối diện với những thách thức lớn do một số khách hàng tiềm năng đã chuyển sang mua than của các nước có giá cạnh tranh hơn do có thuế xuất khẩu hợp lý như: Indonesia thuế xuất khẩu 0%, Australia thuế xuất 0%, Mông Cổ 7%,…

Với sản lượng than tiêu thụ dự kiến 39 triệu tấn/năm 2012, nếu tính sản lượng than khai thác các tháng cuối năm và lượng tồn kho theo định mức thì từ nay đến cuối năm chỉ cần sản xuất 17,7 triệu tấn than đã đủ cho tiêu thụ trong nước. Nếu với sản lượng này, Tập đoàn TKV sẽ dư thừa gần 20.000 lao động, đồng nghĩa với 20.000 hộ gia đình không đảm bảo được thu nhập, ảnh hưởng và tác động xấu đến đời sống dân sinh, an ninh trật tự và an toàn xã hội của người dân các vùng mỏ. Bên cạnh đó, một số không nhỏ lực lượng lao động đang thực hiện hợp đồng với các doanh nghiệp ngành than trong việc bóc xúc đất đá, vận tải và cung ứng các dịch vụ cơ khí sửa chữa, thương mại... cũng bị mất việc làm. Thu nhập thấp, việc làm bấp bênh sẽ dễ dẫn tới thợ lò bỏ việc, ngành than khó có thể đảm bảo được yêu cầu gia tăng sản lượng để phục vụ nhu cầu an ninh năng lượng của đất nước trong thời gian tới.

Đồng thời, xuất khẩu than không được thực hiện theo kế hoạch sẽ kéo theo thuế xuất khẩu năm 2012 cũng giảm sút nghiêm trọng do không có đủ sản lượng để tính thuế.

Trước tình hình khó khăn này, tháng 5 năm 2012, Tập đoàn TKV báo cáo Bộ Công thương và cơ quan có thẩm quyền báo cáo và kiến nghị Chính phủ xem xét giảm thuế xuất khẩu than với mức xin giảm là hạ hẳn về 0%. Tuy nhiên, kiến nghị này đã không được Bộ Tài chính đồng ý.

Mới đây, liên Bộ: Công Thương – Tài chính đã chính thức báo cáo Thủ tướng và được Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý đề xuất của các Bộ Công Thương - Tài chính cho phép giảm thuế xuất khẩu than từ 20% xuống 10% nhằm tháo gỡ khó khăn ngành than ( Công văn số 7340/VPCP-KTTH  ngày 18/9/2012 của Văn phòng Chính phủ).

Theo tính toán của Bộ Tài chính nếu giảm mức thuế xuất khẩu xuống 10%, Tập đoàn TKV sẽ xuất khẩu được với sản lượng dự kiến là 6,5 triệu tấn. Như vậy, TKV sẽ có điều kiện giải phóng hàng tồn kho lớn, cân đối được nguồn thu tài chính năm 2012 và giải quyết được nhiều vấn đề quan trọng khác như việc làm, đảm bảo thuế xuất khẩu, an ninh năng lượng quốc gia. Hiện nay, Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư hướng dẫn điều chỉnh lại thuế suất đối với mặt hàng này.

Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 60/QĐ-TTg ngày 09/01/2012 về Quy hoạch phát triển ngành than Việt Nam đến năm 2020, triển vọng đến năm 2030; Kế hoạch phát triển ngành than 5 năm 2011 - 2015 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 549/QĐ-TTg ngày 11/5/2012. Đây là các căn cứ pháp lý để ngành than có kế hoạch xây dựng và phát triển bền vững./.

Bích Thủy

Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article