Trong quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, chính sách trợ cấp, hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại nghề cho người lao động dôi dư do sắp xếp lại được thực hiện tốt, làm cho người lao động và doanh nghiệp yên tâm, bảo đảm ổn định xã hội.

Hội nghị lần thứ 3 (tháng 10/2011) Ban Chấp hành Trung ương (Khóa XI) đã xác định: “Phải tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng. Trong năm năm tới, cần tập trung vào ba lĩnh vực quan trọng nhất: Tái cấu trúc đầu tư với trọng tâm là đầu tư công; cơ cấu lại thị trường tài chính với trọng tâm là tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính; tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước (DNNN) mà trọng tâm là các tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước”.

Thông báo Hội nghị Trung ương 6 Khóa XI (tháng 10/2012) chỉ rõ: “Cần tiếp tục sắp xếp, đổi mới mạnh mẽ DNNN, giữ vững vai trò nòng cốt, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước điều tiết nền kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô”. Đặc biệt, Thông báo Hội nghị Trung ương 8 Khóa XI (tháng 10/2013) đã thẳng thắn đánh giá: “Tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng còn chậm so với yêu cầu. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư còn thấp. Tái cơ cấu DNNN và các tổ chức tín dụng chưa đạt yêu cầu”.

Ngày 3 tháng 1 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị quyết số 01/NQ-CP và Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 17 tháng 1 năm 2012 về đẩy mạnh tái cơ cấu, trong đó yêu cầu các bộ, ngành, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước rà soát các doanh nghiệp (DN) thành viên, đẩy nhanh cổ phần hóa, thoái vốn tại các ngành, các lĩnh vực không phải là kinh doanh chính, tập trung vào lĩnh vực kinh doanh cốt lõi, đổi mới công nghệ, tiết giảm chi phí để nâng cao hiệu quả. Ngày 17 tháng 7 năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 929/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án Tái cơ cấu DNNN, trọng tâm là tập đoàn, tổng công ty nhà nước giai đoạn 2011-2015”.

Ngày 19 tháng 2 năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 339/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án tổng thể tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh giai đoạn 2013-2020”. Theo đó, sẽ thực hiện phân loại, sắp xếp lại các DNNN, tập trung vào các lĩnh vực chính gồm công nghiệp quốc phòng, các ngành, lĩnh vực công nghiệp độc quyền tự nhiên hoặc cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và một số ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ cao có sức lan tỏa lớn; đẩy mạnh cổ phần hóa, đa dạng hóa sở hữu các DNNN mà Nhà nước không cần nắm giữ 100% sở hữu.

Từ năm 2011 đến hết năm 2013, cả nước đã sắp xếp được 180 doanh nghiệp, trong đó cổ phần hóa 99 doanh nghiệp và sắp xếp theo hình thức khác 81 doanh nghiệp. Tổng số doanh nghiệp cổ phần hóa từ trước đến nay là 4.065 doanh nghiệp, bao gồm 3650 doanh nghiệp và 415 bộ phận doanh nghiệp. Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2013, còn 949 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước (chưa kể nông, lâm trường quốc doanh).

Cổ phần hóa tiếp tục được xác định là khâu trọng tâm, là giải pháp chủ yếu, triệt để, hiệu quả trong tái cơ cấu DNNN. Trong ba năm từ 2011 đến 2013, ta đã thực hiện cổ phần hóa được 99 doanh nghiệp, trong đó có 19 tổng công ty nhà nước. Các doanh nghiệp này hầu hết có quy mô lớn, phạm vi hoạt động rộng, kinh doanh đa ngành, tài chính phức tạp. Việc cổ phần hóa được số doanh nghiệp nói trên với số cổ phần chào bán gần 19 ngàn tỷ đồng là nỗ lực lớn. Nhiều doanh nghiệp tích cực kêu gọi cổ đông chiến lược, niêm yết trên thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp đã cổ phần hóa tích cực tìm kiếm nhà đầu tư để bán tiếp cổ phần. Tính đến tháng 12/2013, cả nước đã thực hiện sắp xếp được 6376 doanh nghiệp, trong đó: cổ phần hóa  3659 doanh nghiệp, chuyển thành công ty TNHH một thành viên 1033 doanh nghiệp, giao 222 doanh nghiệp, bán 158 doanh nghiệp, giải thể 313 doanh nghiệp, phá sản 92 doanh nghiệp, 877 doanh nghiệp theo các hình thức sáp nhập, hợp nhất…

Hầu hết các DNNN sau cổ phần hóa có tốc độ tăng trưởng khá, hoạt động hiệu quả hơn. Trong quá trình cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, chính sách trợ cấp, hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại nghề cho người lao động dôi dư do sắp xếp lại được thực hiện tốt, làm cho người lao động và doanh nghiệp yên tâm, bảo đảm ổn định xã hội.

Các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước đã tích cực triển khai thực hiện Đề án tái cơ cấu được Thủ tướng Chính phủ, bộ, ngành địa phương phê duyệt: xác định rõ và tập trung các nguồn lực cho ngành, nghề kinh doanh chính, xóa bỏ doanh nghiệp cấp 4, thu gọn doanh nghiệp cấp 3, tổ chức lại sản xuất và sắp xếp các đơn vị thành viên… Phương thức quản trị doanh nghiệp ở các tập đoàn, tổng công ty nhà nước bước đầu có những đổi mới và chuyển biến tích cực, quy chế quản lý nội bộ được hoàn thiện phù hợp với quy định pháp luật và điều lệ tổ chức, hoạt động mới được ban hành. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của các cấp quản lý trong tập đoàn, tổng công ty và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp khác được phân cấp rõ hơn. Việc thực hiện quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ quản lý ngành, các bộ, ngành tổng hợp, địa phương, hội đồng thành viên các tập đoàn, tổng công ty nhà nước được xác định rõ, cụ thể hơn và bước đầu phát huy tác dụng theo quy định tại Nghị định số 99/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2012 của Chính phủ về phân công, phân cấp thực hiện các quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với DNNN và vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp khác.

Chính phủ đã tổng kết và tăng cường chỉ đạo các địa phương, bộ, ngành, doanh nghiệp liên quan tổ chức triển khai sáp xếp, đổi mới nông, lâm trường quốc doanh. Đã chuyển hầu hết các công ty nông, lâm nghiệp thành công ty TNHH một thành viên, thí điểm cổ phần hóa 35 công ty, chuyển thành Ban Quản lý rừng phòng hộ 91 công ty, giải thể 36 công ty. Một số công ty đã tổ chức lại sản xuất theo mô hình sản xuất, kinh doanh tổng hợp nông-lâm-công nghiệp và dịch vụ, hình thành vùng nguyên liệu tập trung gắn liền với chế biến và thị trường, mở rộng dịch vụ vật tư, tiêu thụ sản phẩm và hỗ trợ kỹ thuật cho nhân dân trong vùng.

Vốn nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp tiếp tục được bảo toàn và phát triển (từ 700 ngàn tỷ đồng năm 2010 lên 810 ngàn tỷ đồng năm 2011 và 1019 ngàn tỷ đồng năm 2012). Tổng tài sản năm 2011 là 2274 ngàn tỷ đồng, năm 2012 là 2570 ngàn tỷ đồng. Tổng doanh thu năm 2011 đạt 1638 ngàn tỷ đồng, năm 2012 đạt 1709 ngàn tỷ đồng. Năm 2013, riêng 18 tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước quy mô lớn có vốn nhà nước là 840 ngàn tỷ đồng (83% vốn nhà nước tại các doanh nghiệp) có tài sản 1989 ngàn tỷ đồng, tổng doanh thu 1184 ngàn tỷ đồng. Có 17/18 tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước loại này có lãi. Điển hình về hiệu quả sản xuất, kinh doanh cả 3 năm thuộc về các tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, Viễn thông Quân đội, Công nghiệp Cao su Việt Nam.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện tái cơ cấu, cổ phần hóa DNNN bộc lộ một số hạn chế. Các quy định pháp lý liên quan chưa đáp ứng được yêu cầu tiến độ làm những vướng mắc, khó khăn liên quan chưa được giải quyết kịp thời. Một số quy định đã ban hành nhưng chưa có tác dụng thúc đẩy quản lý, phát triển sản xuất, kinh doanh (theo phản ánh của doanh nghiệp). Việc phê duyệt đề án tái cơ cấu còn chậm. DNNN vẫn còn dàn trải hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực nhà nước không cần nắm giữ, nhiều DNNN quy mô vẫn còn nhỏ. Giải thể, phá sản soanh nghiệp còn mất rất nhiều thời gian. Quản trị doanh nghiệp, năng lực, trình độ, phẩm chất đội ngũ cán bộ quản lý chủ chốt đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới nhanh chóng, toàn diện, bền vững. Việc sắp xếp, đổi mới nông, lâm trường còn chậm, chưa triệt để. Hiệu quả của DNNN chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ, năng lực cạnh tranh thấp. Vốn nhà nước tăng mạnh nhưng doanh thu, lợi nhuận, nộp ngân sách, tỉ suất lợi nhuận trên vốn tăng không tương ứng…

(Tổng hợp từ   http://www.nhandan.org.vn/mobile/_mobile_kinhte/_mobile_nhandinh/item/22237202.html), Báo cáo số 490/BC-CP của Chính phủ về tình hình tài chính và kết quả sản xuất kinh doanh năm 2012 của các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và doanh nghiệp có cổ phần, vốn góp Nhà nước số 490/BC-CP của Chính phủ).

Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article