Thực hiện Chương trình công tác năm 2020 của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư được giao chủ trì soạn thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế Nghị định 39/2018/NĐ-CP ngày 11 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xin ý kiến rộng rãi về nội dung của dự thảo.

Sau khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có hiệu lực, Nghị định 39/2018/NĐ-CP được ban hành để quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ DNNVV, bao gồm: Điều 4 (Tiêu chí xác định DNNVV), Điều 14 (Hỗ trợ thông tin, tư vấn và pháp lý), Điều 15: Hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, Điều 16 (Hỗ trợ DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh), Điều 17 (Hỗ trợ DNNVV khởi nghiệp sáng tạo), Điều 19 (Hỗ trợ DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị).

1. Một số kết quả

1.1 Về xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật triển khai Nghị định 39 ở cấp Trung ương:

Theo quy định tại Nghị định 39, các bộ đã ban hành các Thông tư hướng dẫn hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và tư vấn cho DNNVV, cụ thể:

- Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành các Thông tư 05/2019/TT-BKHĐT ngày 29/3/2019 hướng dẫn hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV và Thông tư 06/2019/TT-BKHĐT ngày 29/3/2019 hướng dẫn quy chế tổ chức và hoạt động mạng lưới tư vấn viên, hỗ trợ tư vấn cho DNNVV thông qua mạng lưới tư vấn viên.

- Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ban hành Thông tư số 32/2018/TT-BLĐTBXH ngày 28/12/2018 hướng dẫn việc đào tạo nghề đối với lao động đang làm việc trong DNNVV, hướng dẫn khoản 1 Điều 15 của Luật, Điều 14 Nghị định 39/2018/NĐ-CP.

- Bộ Tài chính đã ban hành các Thông tư 49/2019/TT-BTC ngày 08/8/2019 hướng dẫn quản lý và sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV và Thông tư 54/2019/TT-BTC ngày 21/8/2019 hướng dẫn quản lý, sử dụng kinh phí NSNN hỗ trợ DNNVV sử dụng dịch vụ tư vấn thuộc mạng lưới tư vấn viên.

- Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 842/QĐ-BCT ngày 16/3/2020 Quy định về việc công nhận tổ chức, cá nhân thuộc mạng lưới tư vấn viên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành Công Thương. Quy định nêu rõ hoạt động tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ngành Công Thương được thực hiện trong 15 lĩnh vực, gồm: An toàn thực phẩm, hoạt động tham gia chuỗi phân phối sản phẩm ngoài nước, tư vấn về đầu tư các loại nguồn điện, hoạt động khuyến công, hoạt động cụm công nghiệp, cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, xúc tiến đầu tư phát triển, phòng vệ thương mại…

1.2 Về xây dựng và ban hành các chương trình, đề án, kế hoạch hỗ trợ DNNVV ở cấp địa phương

Kết quả tổng hợp về tình hình triển khai Luật Hỗ trợ DNNVV và các văn bản hướng dẫn thi hành từ các địa phương cho thấy, tính đến hết tháng 7/2020, trên toàn quốc đã có 55/63 địa phương ban hành các kế hoạch, chương trình, đề án hỗ trợ DNNVV. Qua đánh giá cho thấy, các kế hoạch, chương trình, đề án hỗ trợ DNNVV của địa phương rất phong phú, đa dạng. Hình thức phổ biến nhất mà các địa phương lựa chọn là xây dựng kế hoạch, đề án, chương trình hỗ trợ DNNVV bám sát các nhóm nội dung hỗ trợ quy định tại Luật Hỗ trợ DNNVV và Nghị định 39, trong đó tập trung vào các chính sách hỗ trợ như tiếp cận tín dụng, mặt bằng, công nghệ, cơ sở ươm tạo, thị trường, v.v. Một số địa phương đã dành nguồn lực nhất định để thực hiện các nội dung hỗ trợ DNNVV (Hà Nội, Bình Dương, Bà Rịa Vũng Tàu, Thanh Hoá, v.v).

Về hỗ trợ DNNVV trọng tâm (DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh, DNNVV KNST và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị):

- Khoảng 19/55 địa phương đã ban hành kế hoạch, đề án, chương trình hỗ trợ khởi nghiệp và khởi nghiệp sáng tạo. Trong đó, có 8 địa phương ban hành riêng Đề án/Kế hoạch hỗ trợ DNNVV khởi nghiệp sáng tạo (Hà Nội, Đà Nẵng, Bình Dương, Đồng Nai, Quảng Ninh, v.v).

- Khoảng 2-3 địa phương ban hành chính sách hỗ trợ DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị. Nội dung hỗ trợ DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị còn mới mẻ và không dễ để cụ thể hoá áp dụng vào thực tế. Hiện nay, để thúc đẩy việc triển khai các nội dung hỗ trợ trọng tâm tại Luật Hỗ trợ DNNVV, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hỗ trợ DNNVV KNST và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị giai đoạn 2021-2025 để triển khai thực hiện trong thời gian tới. Dự kiến, Chương trình sẽ được Thủ tướng Chính phủ xem xét, ký ban hành trong năm 2020.

       - Vic h tr DNNVV chuyn đi t h kinh doanh: tng hp t các đa phương cho thy, có khong 10 đa phương xây dng kế hoch, chương trình h tr DNNVV chuyn đi t h kinh doanh. Tuy nhiên, nhiu đa phương đã ch đng trin khai các bin pháp, gii pháp h tr h kinh doanh chuyn đi lên doanh nghip. Đa s các đa phương đu t chc các bui cung cp thông tin, vn đng, h tr tư vn, hưng dn min phí v h sơ và th tc thành lp doanh nghip chuyn đi t các h kinh doanh ngưi dân khi có nhu cu thành lp doanh nghip. Ngoài ra, các đa phương cũng đã đy mnh trin khai tư vn, h tr th tc, gii đáp thc mc thành lp doanh nghip qua đin thoi, qua mng internet, các video clip hưng dn….

2. Một số hạn chế

Bên cạnh một số kết quả ban đầu, quá trình triển khai Nghị định 39/2018/NĐ-CP còn nhiều hạn chế và chưa thực sự hiệu quả như kỳ vọng của cộng đồng DNNVV. Cụ thể:

        Một là, hệ thống văn bản hướng dẫn còn chậm, một số nội dung được quy định tại NĐ 39/2018/NĐ-CP nhưng chưa được triển khai trong thực tế:

- Về hình thành mạng lưới tư vấn viên: như trên đã phân tích, cho đến nay mới chỉ có Bộ Công Thương đã ban hành được Quyết định công nhận tổ chức, cá nhân thuộc mạng lưới tư vấn viên hỗ trợ DNNVV ngành Công Thương. Theo thông tin tổng hợp và thu thập thì hoạt động tư vấn trực tiếp cho DNNVV từ mạng lưới tư vấn viên này vẫn chưa được Bộ Công Thương triển khai.

Về quy trình, thủ tục hình thành mạng lưới tư vấn viên của bộ, ngành: theo đánh giá của các bộ, ngành, việc hình thành mạng lưới tư vấn viên theo quy định tại khoản 4 Điều 13 Nghị định 39/2018/NĐ-CP chưa đầy đủ về quy trình, hồ sơ, thủ tục đối với việc tiếp nhận, thẩm định hồ sơ của các tổ chức, cá nhân khi đăng ký vào mạng lưới tư vấn viên. Hơn nữa, quy định tại Nghị định 39/2018/NĐ-CP cũng không có điều, khoản cụ thể nào về kinh phí liên quan đến thành lập, vận hành và duy trì mạng lưới tư vấn viên.

- Về xây dựng các Đề án hỗ trợ DNNVV: qua tổng hợp thông tin từ các bộ, ngành, cho đến nay, qua hơn 2 năm thực hiện Luật Hỗ trợ DNNVV và các văn bản hướng dẫn thi hành nhưng trên thực tế, chưa có bộ, ngành nào xây dựng Đề án hỗ trợ DNNVV khởi nghiệp sáng tạo và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị.

Các địa phương căn cứ quy định tại Điều 5 và Điều 27 Nghị định 39/2018/NĐ-CP đã xây dựng các Đề án hỗ trợ DNNVV. Tuy nhiên, trên thực tế, đa số các địa phương xây dựng và ban hành Đề án, Chương trình, Kế hoạch hỗ trợ DNNVV gồm các nội dung hỗ trợ chung và hỗ trợ trọng tâm theo quy định tại Luật Hỗ trợ DNNVV, có rất ít địa phương ban hành Đề án chỉ gồm nội dung hỗ trợ trọng tâm (hỗ trợ DNNVV khởi nghiệp sáng tạo và DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị) như quy định tại Nghị định 39. Điều này cho thấy, quy định về việc cần xây dựng Đề án để triển khai hỗ trợ DNNVV KSNT và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị tại Nghị định 39 chưa khả thi trong thực tiễn.

- Về cơ chế cung cấp thông tin giữa Cổng Thông tin DNNVV quốc gia và các cổng thông tin, trang thông tin điện tử của các cơ quan khác, v.v.

Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 39/2018/NĐ-CP, DNNVV được miễn phí truy cập thông tin quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Hỗ trợ DNNVV trên Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ DNNVV do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Cục Phát triển doanh nghiệp) quản lý và trang thông tin điện tử của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Đồng thời, mạng lưới tư vấn viên hỗ trợ DNNVV được đồng thời công bố trên trang thông tin điện tử của Bộ, ngành và trên Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (tiết c khoản 4 Điều 25).

Tuy nhiên, trên thực tế, Nghị định 39 chưa có quy định cụ thể về cơ chế cung cấp thông tin giữa Cổng thông tin DNNVV quốc gia và các cổng thông tin, trang thông tin điện tử của các cơ quan khác, dẫn đến chưa có sự liên kết, kết nối nào giữa các kênh thông tin này. Đồng thời, nguồn lực để xây dựng, nâng cấp, vận hành Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ DNNVV, cơ sở dữ liệu về DNNVV và trang thông tin điện tử của các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương cũng chưa được ngân sách nhà nước được đảm bảo dẫn đến chất lượng thông tin được cung cấp từ các kênh này chưa hiệu quả, Cổng thông tin quốc gia hỗ trợ DNNVV cũng chưa cung cấp được thông tin theo yêu cầu của Luật Hỗ trợ DNNVV và Nghị định 39.

       Hai là, một số quy định hỗ trợ tại Nghị định 39/2018/NĐ-CP chưa đủ hấp dẫn để khuyến khích DNNVV, một số nội dung hỗ trợ trọng tâm chưa xác định định mức hỗ trợ gây khó khăn cho địa phương triển khai:

Mức hỗ trợ DNNVV sử dụng dịch vụ tư vấn như quy định tại khoản 3 Điều 13 Nghị định 39/2018/NĐ-CP còn thấp, chưa đủ hấp dẫn doanh nghiệp, chưa tiệm cận được với mức giá tư vấn trên thị trường. Theo phản ánh của cộng đồng DN, việc nhà nước chỉ đưa ra mức hỗ trợ từ 3, 5 và 10 triệu đồng tương ứng với quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa thấp hơn rất nhiều so với thực tế. Đồng thời, DNNVV e ngại việc phải tiến hành nhiều quy trình, thủ tục, trong khi mức hỗ trợ không đủ để khuyến khích DN thể tiếp cận các hỗ trợ này.

Đối với một số nội dung hỗ trợ hợp đồng tư vấn cho DNNVV KNST và tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị: tiết c khoản 1 Điều 27 Nghị định 39 quy định cơ quan chủ trì Đề án xác định giá trị hỗ trợ tối đa đối với các nội dung hỗ trợ 100% của các hợp đồng tư vấn. Tuy nhiên, trên thực tế, các địa phương gặp lúng túng khi xác định định mức hỗ trợ này và không đủ căn cứ để đề xuất mức hỗ trợ phù hợp, làm cơ sở thuyết minh dự toán ngân sách nhà nước với cơ quan tài chính địa phương.

       Ba là, một số nội dung cần được hướng dẫn chi tiết chưa được quy định tại Nghị định 39/2018/NĐ-CP

Điều 12 về hỗ trợ công nghệ, cơ sở ươm tạo, cơ sở kỹ thuật và khu làm việc chung quy định một số chính sách hỗ trợ cho DNNVV nghiên cứu, đổi mới công nghệ, tiếp nhận, cải tiến, hoàn thiện, làm chủ công nghệ nhưng trên thực tế các nội dung này còn thiếu quy định chi tiết để triển khai được trong thực tế.

Điểm đ khoản 2 Điều 17 và điểm đ khoản 2 Điều 19 Luật Hỗ trợ DNNVV quy định: Trong từng thời kỳ, Chính phủ quyết định chính sách cấp bù lãi suất đối với khoản vay của DNNVV khởi nghiệp sáng tạo và DNNVV tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị. Đồng thời, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung này. Tuy nhiên, Nghị định 39/2018/NĐ-CP chưa cụ thể hoá các quy định này dẫn tới chính sách này chưa được triển khai trong thực tế.

Khoản 2 Điều 15 Luật Hỗ trợ DNNVV quy định nhà nước tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo trên phương tiện thông tin đại chúng cho DNNVV nhưng hiện nay chưa có quy định hướng dẫn cụ thể tại Nghị định 39/2018/NĐ-CP. Điều này dẫn tới việc duy trì và phát triển chương trình đào tạo trực tuyến cho DNNVV (do Bộ Kế hoạch và Đầu tư vận hành từ năm 2018 trên cơ sở quy định tại Thông tư liên tịch số 04/2014/TTLT-BKHĐT-BTC hướng dẫn trợ giúp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các DNNVV) chưa có căn cứ để triển khai thực hiện.

Bốn là, nội dung hỗ trợ cho DNNVV do phụ nữ làm chủ chưa được quy định cụ thể tại Nghị định dẫn tới các DNNVV do phụ nữ làm chủ chưa nhận được các hỗ trợ đặc thù

Luật Hỗ trợ DNNVV đưa ra nguyên tắc hỗ trợ DNNVV do phụ nữ làm chủ (tại khoản 5 Điều 5) nhưng Nghị định 39/2018/NĐ-CP mới chỉ có quy định về hỗ trợ học viên đến từ DNNVV do phụ nữ làm chủ được miễn học phí tham gia khoá đào tạo khởi sự doanh nghiệp và quản trị kinh doanh (tiết b khoản 1 Điều 14 Nghị định 39/2018/NĐ-CP). Báo cáo đánh giá tình hình triển khai Luật Hỗ trợ DNNVV và các văn bản hướng dẫn thi hành của các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương và hiệp hội cho thấy, nhiều đơn vị phản ánh cần bổ sung một số hỗ trợ đối với DNNVV do phụ nữ làm chủ, từ đó góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới, đồng thời là cơ sở để các tổ chức hiệp hội có thể triển khai các chính sách hỗ trợ cho hội viên và huy động các nguồn lực quốc tế cho hoạt động hỗ trợ này.

Năm là, hạn chế trong việc bố trí nguồn lực để triển khai

Nguồn lực để triển khai các chính sách hỗ trợ còn hạn chế dẫn đến các địa phương chưa được bố trí đủ hoặc chưa được đưa vào dự toán phân bổ ngân sách nhà nước kế hoạch trung hạn 2016-2020. Hầu hết kết quả triển khai Luật Hỗ trợ DNNVV và Nghị định 39 mới dừng ở cấp độ văn bản do các bộ, ngành và địa phương ban hành hoặc lồng ghép trong các chương trình hiện có (xúc tiến thương mại, khoa học công nghệ, sở hữu trí tuệ…).

Ở cấp địa phương, nguồn kinh phí hỗ trợ DNNVV còn hạn chế so với nhu cầu rất lớn của doanh nghiệp, một số địa phương chỉ cân đối đáp ứng được khoảng 10-15% nhu cầu theo kế hoạch, Đề án đã phê duyệt. Trong khi đó, nguồn lực trung ương cũng chưa bố trí được để tập trung vào triển khai một số chương trình, chính sách trọng tâm.

          (Chi tiết tại Phụ lục Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện Nghị định 39/2018/NĐ-CP kèm theo)

          Xuất phát từ những lý do nêu trên, việc nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định 39/2018/NĐ-CP là cần thiết nhằm đưa các nội dung hỗ trợ DNNVV đã được quy định tại Luật Hỗ trợ DNNVV đi vào cuộc sống hiệu quả hơn.

Các tài liệu gửi kèm:
Trở về đầu trang
Print: Print this Article Email: Print this Article Share: Share this Article